Çocuklarda Yaratıcılık Geliştirme

Çocuklarda Yaratıcılık Geliştirme

“Sivri bir sopa ile bir ırmakta balık yakalamaya çalışan ancak her defasında başarısız olan açlık mücadelesi içindeki bir mağara adamı hayal edin. Irmak balık kaynıyor ancak mağara adamı aile bireylerini doyuracak balık yakalayamıyor. Mağaraya geri dönen adam mağara içindeki bir örümcek ağına takılıp kalmış sineklere gözü ilişir ve “Aha!” diye bağırır. Adam düşünmeye başlar: “Örümcekler, ağlar ve avlar! Ne akıllıca! Balıklar, ağlar ve avlar!” Bu, muhteşem bir analojik düşünme örneğidir. Mağara adamı, aile bireylerini de yardımıyla ağaç dallarından bir ağ yapar ve o akşam mağarasına düzinelerce balık ile döner. Ailenin en temel ihtiyacı karşılanmıştır. O, büyük bir adamdır artık!” (Sak U., 2014)

Yaratıcılık, insan yaşamının ve gelişiminin tüm yönlerinin temelini meydana getirmektedir. Yaratıcılık sadece sanatla ilgili olmayan, yaşam boyu devam eden bir yetenektir ve yaratıcılık “kendini ifade etme, zeka ve hayal gücünü kullanma kapasitesi” olarak tanımlanabilir. Yaratıcılığı tanımlamada mutlaka önemli olan en iyi kavramlar, orjinallik, hayal gücü, farklı düşünme, bir şey yaratabilme ya da var olanları anlamlı olarak birleştirme kavramlarıdır.

Yaratıcı düşünme temel olarak bazı öğeleri içerir. Akıcılık, esneklik, duyarlılık, konsantre olabilme, organizasyon, kendini ifade etme ve iletişim yaratıcı düşünme sürecine eşlik eden önemli öğelerdir.

Yaratıcılık gelişimi sürekli değildir. 4 yaşlarına kadar gelişir, bir durma dönemi geçirir, ardından ilkokul, ortaokul ve lise dönemlerinde bireysel farklılıklara göre gelişmeye ve duraklamaya devam eder.

Çocuklarda yaratıcılığı geliştirmenin 5 temel faktörü tespit edilmiştir.

Bunlardan ilki, koşulsuz sevgi ve destektir. Yaratıcılık süreci aynı zamanda duygusal süreçlerle ilgili olduğundan çocuklarda yaratcılığın gelişmesinin temel yolu cesaret veren, başarısız denemelerden dolayı düş kırıklığı yaşamayan bir aile tavrıdır.

İkinci faktör, etkin bir iletişim ve çocuklarla birlikte etkinlik yapmak, onlara farklı uyaranlar sunacak ortamları hazırlamak ve onlara eşlik etmektir.

Üçüncü faktör, sebatkarlıkla ilişkilidir. Sabretmeyi,çaba harcamayı, başarı ve başarısızlık sonuçlarını deneyimlemeyi, uzun vadede sorumluluklarını almayı öğreten bir aile tutumu yaratıcılık gelişiminde anlık değil kalıcı bir gelişimin mümkün olmasını sağlar.

Dördüncü faktör ise çocuklara deneme, yanılma özgürlüğü vermektir. Aşırı koruyucu, çocuğa seçim hakkı, hata yapma olanağı verilmeyen aile ortamları yaratıcılık gelişimi için engel teşkil eder.

Beşinci ve son faktör ise uyaran zenginliği de diyebileceğimiz zenginleştirilmiş çevre şartlarıdır. Farklı uyaranlar, farklı deneyimler ve çeşitlilik çocuğun yaratıcılık gelişimine katkı sağlar.

Uzman Psikolog Özgün Kızıldağ

Kaynakça

1)         Sak U., Yaratıcılık, Gelişimi ve Geliştirilmesi, Vize Yayıncılık, 2014

2)         Bayhan S.P., Artan İ., Çocuk Gelişimi ve Eğitimi, Morpa Yayıncılık, 2005

3)         Singer G.D., Singer J.L., Çocuklarda Yaratıcılığın Gelişimi, Gendaş Yayınları, 1998

4)         Yaşar C.M., Yaratıcı Düşünmede Okul Öncesi Eğitimin Etkisi, Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 2010