Çocukluk ve Ergenlikte Uyku Bozuklukları

Çocukluk ve Ergenlikte Uyku Bozuklukları

Hayatımızın yaklaşık üçte birlik bir bölümünü harcadığımız uykunun gizemini çözmek için insanoğlu asırlar boyunca çaba harcamıştır.

Uyku geri döndürülebilen bir bilinçsizlik hali olmasının yanında, sadece vücudun dinlenmesini sağlayan bir hareketsizlik hali değil, bütün vücudu yaşama yeniden hazırlayan aktif bir yenilenme dönemidir. Uyku, bireylerin yaşam kalitesini ve sağlığını etkileyen temel ve vazgeçilmez günlük yaşam aktivitelerinden biri olup fizyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları olan bir kavramdır. İnsanoğlunun temel gereksinimlerinden biri olan uyku, tüm yaşlarda sağlık ve yaşam kalitesi için önemlidir. Fiziksel büyümenin ve akademik performansın güçlendirilmesinde uyku temel unsurdur. Çocukların gelişimsel fonksiyonlarını başarabilmeleri için yeterli düzeyde uyumaları ve dinlenmeleri gerekmektedir. Uyku çocuğun fiziksel gelişimi ve görevlerini en iyi şekilde gerçekleştirmesinde önemlidir. Uyku yoksunluğunun, çocuk ve ergenlerin gündüz uykululuğunu ve dikkatsiz davranışlarını arttırdığı görülmüştür. Uyku yetersizliğinin çocuğun davranışsal problemlerini etkilediği belirtilmektedir.

Gece uyanmaları genellikle 1 yaş civarında hastalık gibi sebeplerle başlar ve zaman zaman kalıcı uyku problemleri de eşlik edebilir.

KABUS

Gece kabusları hafif uyku döneminde meydana gelir. Genellikle 3-4 yaşlar arasında görülür. Çocukların dünyayı anlamaya çalıştıkları ve tehditleri fark etmeye başladıkları ilk dönemdir, kabustan uyandıklarında çoğunlukla ne olduğunu hatırlamazlar ve endişeli ve stresli durumlarda sıklığı daha çok artar.

GECE TERÖRÜ

Uykunun derin kısmında ortaya çıkar. Beynin bir bölümü uykuda iken diğer bölümü aktif hale geçer. Hafıza halen uykuda olduğundan çocuklar yine olanları hatırlayamaz. Çocuk kabusla birlikte ağlamaya başlar. Sıklıkla yatakta oturur ancak uyanmış değildir. Dağınık bir haldedir. Çoğunlukla 5-12 yaşlar arasında görülür.

UYURGEZERLİK

5-15 Yaş arasında %15 oranında görülür. Erkek çocuklarda kızlara göre daha sık rastlanır. Gece terörü ile benzerlik gösterir. Beynin hareketleri kontrol eden bölümü aktifken hafıza ve uyanıklığı kontrol eden bölüm pasiftir. Bu nedenle çocuk veya ergen yaptığı hareketi kontrol edemez. Hareket ve konuşmaları çoğunlukla anlamsızdır. Sabah uyandığında da bu olayları hatırlamaz.

Kabus, gece terörü ve uyurgezerlik durumlarının 3-4 kez yaşanması duygusal bir süreç etkisini düşündürmez, ancak süregelen ve tekrarlayan durumlarda destek alınması önerilebilir.

Uzman Psikolog Özgün Kızıldağ

Kaynakça:

1)         Çıtak A., Uyku Bozukluğu, iye: Ben Hasta Değilim, Nobel Tıp Kitabevi, 1999

2)         Şenol V., Adolesanlarda Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler, Kocatepe Tıp Dergisi, 13, 2012

3)         Abdülkadiroğlu Z., Uyku ve Uyku Bozuklukları, Genel Tıp Dergisi, 7 (3), 1997