Kolik Bebek

Kolik Bebek

İnfantil kolik adlandırılan rahatsızlık, bebeklerde daha çok akşam saatlerinde görülen, ataklar halinde ortaya çıkan, nedeni tam olarak bilinmeyen, bacaklarını karına çekme, yumruklarını sıkma, karında sertleşme, gaz çıkarma, durdurulması zor, aşırı ağlama ile karakterize bir durumdur. Gelişimi normal olan, sağlıklı 0-3 aylık bebeklerde görülen, en az üç hafta süreli, haftada üç günden, günde üç saatten fazla ve başka bir nedenle açıklanamayan biçimde huzursuzluk, ajitasyon ve ağlamaların olduğu tabloya İnfantil Kolik denilmektedir.

Değişik yayınlara göre, tüm bebeklerin yaklaşık %10-40’ýnda görülen bu hastalıkta, ağlama nöbetleri özellikle öğleden sonra ve aksam saatlerinde olmaktadır. Bebeklerin yalnızca %47’sinde belirtiler üç ay içerisinde kayıp olmaktadır. Yüzde 41’inde altıncı aya kadar, geriye kalan %12’sinde ise 12. aya kadar sürmektedir.

Kolik sebepleri tam olarak tanımlanamayan bir durumdur. Ancak bazı teoriler vardır.

  1. Besin alerjisi ya da intoleransı: Çoğu anne, yedikleri bazı besinlerin anne sütü alan bebeklerinde koliğe neden olduğuna inanmaktadır. Bir çalışmada bebeklerin üçte birinde süt intoleransı ile ilgili sebeplerin rol oynadığı saptanmıştır. Yine başka bir çalışmada turpgiller (turp, lahana, karnabahar, brokoli), inek sütü, çikolata ve soğan tüketilmesi ile kolik arasında yakın bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca annelerin sigara içmesi ve aşırı kahve tüketimi, anne sütü ile beslenen bebeklerde huzursuzluğa neden olabilmektedir

  1. Aşırı gaz: Bir çalışmada kolikli bebeklerin ekspire ettikleri hidrojen, açlıkta ve fruktoz içeren besinlerle beslenme sonrasında kolik sorunu olmayan bebeklerden daha fazla bulunmuştur.

  1. Aşırı duyarlılık: Bebeklerin nörolojik sistemi henüz gelişmemiştir. Duyu sinirleri bağırsak problemlerine daha duyarlıdır ve ağrı reseptörleri de daha çabuk uyarılmaktadır. Bazı bebeklerde, normal distansiyon hissi, ağrı olarak algılanabilir.

  1. Ailedeki gerilim ve stres: Hamilelik sırasında çok sık psikososyal stresle karşılaşan ve doğum sürecinde kötü duygular içerisinde olan annelerin bebeklerinde daha fazla infantil kolik görüldüğü bildirilmiştir.

İnfantil koliğin yalnızca bebeği değil aileyi de etkilediği, özellikle annelerde depresyon ve anksiyete oranlarının yüksek olduğu, bebekleri ile ilişkilerinin sorunlu olduğu ve bu durumun aile süreçlerini olumsuz etkilediği bildirilmektedir. Devamlı ağlayan ve teskin edilmesi kolay mümkün olmayan bir bebeğe sahip olmanın annelerin, annelik duygularını hissederken yetersizlik hissetmelerine, anne bebek bağlanmasında sorunlara yol açabildiğini ortaya koyan araştırmalar mevcuttur.

İnfantil koliğe yönelik tescillenmiş etkin bir tedavi yöntemi yoktur. Ancak bebek ağladığında erken yanıt verme, aşırı uyarıdan kaçınma, masaj yapma, emzik kullanımı, kanguru bakımı kullanımı ve bebeğin yanında elektrik süpürgesi çalıştırma gibi uygulamaların koliği azaltmada yararlı olduğu bildirilmektedir. Ailelerin infantil koliğe yönelik sıklıkla; bebeği sallama, arabayla gezdirme, karına masaj ve sıcak pet uygulama, bitkisel çaylar verme, şarkı söyleme ve fön ya da elektrik süpürgesi çalıştırma gibi girişimleri yaptığı belirtilmektedir.

Kolik bebeklerde ailelerin sıklıkla işe yaradığını dile getirdiği bir yöntem olan masaj yöntemine de bakacak olursak dikkat edilmesi gereken özellikleri şöyle sıralayabiliriz,

 1. 15 dakika süreyle rahatsız edilmeyeceğiniz bir ortamda olduğunuzdan emin olun. Rahat bir ortam yaratmak ve ikinizi de gevşetmek için hafif bir müzik çalın. 


2. Odanın ılık olmasına ve masaj süresince de böyle kalmasına özen gösterin. Bebeğinizi yatıracağınız yumuşak bir yüzey hazırlayın. Temiz bir altbezi ve yumaşak bir havlu masaj süresince gerekebileceğinden masaj yaptığınız yerde bunları hazır bulundurmalısınız. Masajı banyo sonrası bebek çıplakken yapmak en doğrusudur, ancak bunun yanı sıra size uygun olan başka bir zamanda da yapılabilir.  


3. Bebeğe masaj yapılırken çok fazla şeye gerek yoktur. Yumuşak formüllü bir bebek yağı kullanılırsa, masaj sırasında sürtünme nedeniyle bebeğin derisi zedelenmez. Herhangi bir lezyon oluşursa masaja ara verin.  


4. Ellerinizin bebeğin derisi üzerinde kaymasını sağlayacak kadar yağ kullanın. Önce hafif dokunuşlarla başlayın ve daha sonra bebeğiniz masaja alıştıkça hafifçe bastırarak masajı sürdürün.  


5. Bebeğinizin daha da rahatlamasını sağlamak için, onun dikkatini bedeninin bir noktasına toplamasını sağlayın ve ona nasıl davranacağını öğretin. Örneğin bir kolunu tutun. Kolu hafifçe sallarken ona “rahatla” deyin ve gülümseyin. Bu, bebeğin dikkatini kendi vücudu üzerinde yoğunlaştırmasını ve rahatlamasını sağlar. Bu ruh halindeyken de dokunuşlarınızdaki olumlu mesajları daha kolay anlar. 

Bacaklar/ Sıkma ve burma
Bebeğinizin bacağını havaya kaldırın ve iki elinizle kavrayın. Burma hareketine benzer bir hareketle bileklerinizi kırarak ve ellerinizi bebeğin kalçasından bileğine doğru hareket ettirerek çevirin. Bu hareketi yaparken bacağı hafifçe sıkın. Aynı hareketi bilekten kalçaya doğru yineleyin.
Bebeğinizin bacağını avuç içlerinizle dizinden bileğine doğru yuvarlayarak, hafif hafif ovuşturun. Ayrıca bebekler ayaklarına masaj yapılmasından çok hoşlanır. Topuktan başlayarak parmaklara doğru ayak tabanınını ovun.

Sırt/ İleri geri
Ellerinizi bebeğin sırtında yanlamasına ileri geri hareket ettirerek masaja başlayın. Bunu yaparken ellerinizi yavaşca sırtta aşağı ve yukarı doğru kaydırın. Daha sonra bir elinizi bebeğin boynundan yukarı kaydırın. Daha sonra bir elinizi bebeğin boynundan aşağı doğru hafifçe bastırarak indirin. Son olarak da sırtında parmaklarınızın uçlarıyla küçük daireler çizin.

Göğüs / Açık kitap
İki elinizi, bebeğinizin göğsünün ortasına yerleştirin ve göğüs kafesine, koltuk altlarına doğru hafifçe bastırarak, sanki bir kitabın sayfalarını düzeltirmiş gibi masaj yapın. Ellerinizi göğsünden kaldırmadan bir daire çizerek yeniden göğsün ortasına dönün. Şimdi de bir elinizi göğsün ortasından çaprazlama olarak iki omuza doğru ileri geri kaydırın.

Kollar / Koltuk altları
Bebeğinizin kolunu havaya kaldırın ve lenf boğumlarının olduğu koltuk altlarını hafifçe ovun.

Uzman Psikolog Özgün Kızıldağ

Kaynakça

  1. Uysal G., İnfantil Kolikli Bebekleri Etkileyen Faktörler, Sağlık Bilimleri Dergisi, 2017

  2. Akçam M., İnfantil Kolik, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2004

  3. Yeğen B., Dokunmanın Önemi ve Bebek Masajı, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2000

  4. Vatandaş Ş.N., Bebek Bakımında Aileye Öneriler, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 2004

  5. İpekçi A.M., Anne-Bebek Bağlanması ile Kolikli Bebek İlişkisi, Başkent Üniversitesi Sempozyumu,